Skrifaš žann 17. mars 2011
M/S Jökulfell
Ég ákvað fyrir nokkrum árum að fara að rifja upp sjómannsárunum mínum og skrifaði þessa grein og birti hér. Nú er ég að hugsa um að taka upp þráðinn á ný:
Jökulfellið í mars 1960.
Þegar ég var búinn að fara eina ferð sem hjálparkokkur á M/S Esju í janúar 1960 leið ekki á löngu þar til sjómennskan fór að toga í mig aftur. Pabbi minn og Einar bróðir áttu góð sambönd hjá Skipadeild Sambands Íslenskra Samvinnufélaga eða SÍS eins og enn er sagt þegar maður á að brosa til ljósmyndarans.
Það var þessvegna hægur vandi að verða ráðinn sem messagutti (vikapiltur á góðri íslensku eins og stendur í sjóferðabókinni minni) á M/S Jökulfell sem var frýstiskip sem sigldi með frosnar sjávarafurðir til Bandaríkjana. Skipstjóri var Arnór Gíslason og átti ég eftir að sigla með honum aftur á M/S Helgafelli 1969.
Við lögðum af stað frá Íslandi upp úr miðjum mars og hrepptum snarvitlaust veður alla leiðina yfir Atlantshafið og að auki þurfti nokkrum sinnum að stöðva aðalvélina sökum þess að það brotnuðu eða festust stimplar (bullur á góðri íslensku) í henni.
Mitt starf var að leggja á borð fyrir yfirmenn skipsins í morgunmat, hálfellefukaffi, hádegismat, siðdegiskaffi, kvöldmat og kvöldkaffi. Svo átti ég einnig að taka til næturmat handa þeim og að sjálfsögðu að vaska upp eftir þessa 10 yfirmenn, og ekki var nú uppþvottavél um borð !
Ég sá líka um að þrífa herbergin þeirra, búa um rúmin þeirra og jafnvel bursta skóna þeirra. Eins og sést á þessu var þetta ærið starf fyrir 14 ára óþroskaðan pilt . Ég sé ekki 14 ára ungling fara í svona starf í dag. Það er áreiðanlega líka bannað og mundi flokkast sem barnaþrælkun.
Þar að auki var ég drullusjóveikur og ófáar ferðir átti ég á afturdekkið ælandi og spúandi og Eggert bryti var rosalega strangur við mig og skammaði í grið og erg þó að ég reyndi að gera mitt besta. Hinir yfirmennirnir voru mis-erfiðir við mig en ég býst við að framkoma flestra þeirra mundi flokkast undir einelti í dag.
Ég hét því að ég skyldi ALDREI aftur stíga um borð í skip eftir þessa ferð. En þegar við sigldum Jökulfellinu inn í höfnina í New York og Manhattan blasti við í heiðskíru sólskinsveðri í allri sinni dýrð með Frelsisstyttuna, Empire State og öll hin háhýsin var ég svo dolfallinn að ég skipti um skoðum og hét því að gera sjómennsku að ævistarfi. Það var mikil upplifun og margt framandi sem ég sá. Fyrst kom heilt herskip og lagðist upp að okkur á ytri höfninni og við þurftum allir að fara í fingrafaratöku og tittlingaskoðun og svo var að sjálfsögðu búið að kanna hvort einhverjir okkar hefðu tengsl við Kommunista. Það fór heill dagur í þetta.
Við lögðums að bryggju við Harboursite Terminal í New Jersey en það var gríðarlega stórt hús sem var að mestu bílastæði og ég man hvað ég var hissa að sjá götur á mörgum hæðum í húsinu. Svo var að sjálfsögðu farið upp á Manhattan og Brooklyn að skoða borgina og ég man svo vel ennþá eftir lyktina af frönskum kartöflum, hamborgurum og svertingum og tónlistina úr plötubúðunum. Við fórum líka í heimsókn til íslenskrar konu sem hét Eyja og var gíft bandaríkjamanni sem hét Frank að mig minni. Þau hjónin voru með verslun sem íslenskir sjómenn versluðu mikið við og voru ljósbláar Wrangler gallabuxur sérstaklega vinsælar á þessum tíma og mikið keypt af þeim og Wrigleys tyggjugúmmi var líka í hávegum haft.
Jæja, þetta átti nú bara að vera smá frásögn um fyrstu utanlandssiglinguna mína en þegar ég var byrjaður að skrifa rifjaðist svo margt upp. Ég vona að einhverjir hafa gaman af að les um þessa sjóferð óharðnast unglings til USA.
M/S Jökulfell í mars 1960.
Da der var gået et par måneder fra min første sørejse som hjælpekok på passagerskibet Esja fik jeg lyst til at prøve igen. Min far og min bror, Einar; havde gode forbindelser hos rederiet Skipadeild SIS så der gik ikke mange dage før jeg blev mønstret som messedreng på fryseskibet Jökulfell der sejlede med frossen fisk til USA. Skibets kaptajn hed Arnór Gíslason og ham sejlede jeg også med til Nigerien 1969.
Vi sejlede fra Island i midten af mars og fik et frygteligt stormvejr næsten hele vejen til NewYork og desuden blev vi nød til at stoppe hovedmotoren flere gange på grund af stempler der satte sig fast eller gik i stykker.
Mit arbejde om bord gik ud på at dække bord til skibets officerer til morgenmad, formiddagskaffe, middagsmad, eftermiddagskaffe, aftensmad og aftenskaffe. Jeg skulle også sætte frem og lave natmad til dem og selvfølgelig vaske op for de 10 officerer og der var jo ikke nogen vaskemaskine ombord.
Jeg skulle også rydde op og rengøre deres værelser, rede deres senge ja, og minsandten også børste deres sko. Som I kan se var det et enormt arbejde for en umoden 14 år gammel dreng og jeg kan ikke rigtig forestille mig et barn på den alder i den situation i dag. Det ville sikkert også være forbudt og kaldt børneslaveri.
Oven i købet var jeg søsyg næsten hele sejladsen og der var mange løbeture ud på agterdækket for at kaste op. Hovmester Eggert var meget streng mod mig og skældte mig ud hele tiden selv om jeg lagde mig frem ved at gøre mit arbejde så godt som jeg nu kunne, en søsyg spinkel gut på 14 år. De andre officerer kunne også være slemme og jeg var udsat for ubamhjertig forfølgelse.
Jeg lovede mig selv at jeg aldrig ville sætte mine ben ombord i et skib igen når denne sejlads var overstået. Men da vi sejlede M/S Jökulfell ind i havnen i New York og jeg så Manhattan badet i sol med Statue of Liberty og Empire States var jeg så betaget at jeg bestemte at sømandslivet rigtig var noget for mig. Det var virkelig en fantastisk og overvældende oplevelse. Det første der skete var at der kom et stort krigsskib uden på vores skib og mandskabet skulle stille op til fingeraftryk og vise tissemand til lægen og de havde i forvejen undersøgt om der var nogen af os der havde haft forbindelse med kommunister. Det gik der en hel dag med,
Vi lagde an til kajen ved Harboursite Terminal í New Jersey og det var et enormt stort hus der for det meste blev brugt til kontorer og parkeringspladser og jeg kan huske hvor forbavset jeg blev da jeg så alle gaderne på de mange etager inde i det store hus.
Vi var selvfølgelig oppe på Manhattan og i Brooklyn hvor jeg tydelig kan huske atmosfæren og lugten af pomfritter og burgers og musikken fra pladeforretninger. Vi besøgte også en islandsk dame der hed Eyja og var gift med en amerikaner der hed Frank hvis jeg husker rigtigt. Eyja og Frank havde et firma hvor islandske sømænd handlede meget og jeg kan huske at lyseblå Wrangler cowboybukser var meget populære på Island og der var også mange der holdt meget af Wrigleys tyggegummi.
Nå, dette skulle have været en kort beskrivelse af min første rejse som sømand til udlandet, men da jeg var igang var der så mange ting jeg huskede. Jeg håber der er nogen der gider at læse om den umodne drengs sørejse til USA